http://www.archive.org/. 2006. Internet Archive

Đặng, Thế-Kiệt. 2007. 漢越辭典 Hán Việt Từ Điển Thiều Chửu (v1.0)

Huệ Diệp Chi. 2004. Bách thảo trong Thi ca

Honda, Koichi .Tone Correspondences and Tonogenesis in the Vietic Family (Austroasiatic)

Matsumra, Hirofumi et al. (2007)Morphometric affinity of the late Neolithic human remains from Man Bac, Ninh Binh Province, Vietnam: key skeletons with which to debate the ‘two layer’ hypothesis

MDBG. 2007. Chinese-English Dictionary

Mei, Tsu-Lin 梅祖麟 (with Jerry Norman). 1976a. "Austroasiatics in Ancient South China: some Lexical Evidence", Monumenta Serica 32.274-301

Sheik, Adam. 石亞當. 2007. http://www.cantonese.sheik.co.uk. Cantonese-English Dictionary

http://www.zdict.net/. 2006. Chinese Academic Reference Dictionary

Wells, John. 2002. International Phonetic Alphabet in Unicode

Phan, Anh-Dũng, and Trần, Văn Kiệm. 2006. Tự điển Trực tuyến Việt-Hán-Nôm

Starostin, Sergei. 2005. The Tower of Babel An Etymological Database Project

http://vdict.com/. 2006. Vietnamese-English-French Dictionary

ănđòn (deserved punishment) 挨打: ăidă
ăntiền (win bet) 贏錢: yínqián
ănnhậu (have a drink) 應酬: yìngchóu
dêxồm: (lecherous) 婬蟲: yínchóng
hẹnhò (dating) 約會: yèhuì
đánhcướp (rob) 打劫: dăjié
đánhbài (play cards) 打牌: dăpái (Mand)
tầmbậy (tầmbạ, sàbát) 三八: tambát (SV), sānbà
chánngán (sick of) 厭倦: yànjuān
bậtcười (laugh) 發笑: fáxiào
bậtkhóc (cry) 發哭: fákù
banngày (daytime) 白日: báirì
bồcâu (pigeon) 白鴿: báigē
chạngvạng (at dusk) 旁晚 : bángwăn
cảgan (daring) 大膽: dàdăn
đụmá (fuck you) 他媽: tāmā
khờkhạo (foolish) 傻瓜: săguā
ấmcúng (warm) 溫馨: wēnqìng
muárối (puppetry) 木偶戲: mùouxì
xinlỗi (apologize) 請罪: qingzuì
mồcôi (being an orphan) 無根: wúgēn (Mand.) ~ 無辜 wúgù
chắcchắn (certainly) 一定 : nhấtđịnh (SV), yìdìng
đưađón (to see off and to pick up) 接送: jièsòng
chờđợi (wait) 期待: qídài
yêuđương 愛戴: àidài
thươngyêu (love) 疼愛: téngài
khôngdámđâu (not so)不敢當: bùgăndàng

NOTE: The implication of these basic and not-so-basic words of the same roots between Chinese and Vietnamese, in addition to those Sino- Sinitic-Vietnamese vocabularies which are indepensable in the Vietnamese language, is that Chinese is classified as a polysyllabic language, so is Vietnamese. To learn more about this please go to The Etymology of Nôm of Chinese origin.

APPENDIX B

The International Phonetic Alphabet in Unicode

APPENDIX C

Examples of some variable sound changes Thuận Nghịch Độc by Duc Tran

The author constructs an etymological analogy based a poem by Phạm Thái (1777-1813) which is written in "Thuận Nghịch Độc" form, that is, standard reading is for Sino-Vietnamese sound:

青春鎖柳冷蕭房 Thanh xuân khóa liễu lãnh tiêu phòng
錦軸停針礙點妝 Cẩm trục đình châm ngại điểm trang
清亮度蘚浮沸綠 Thanh lượng độ tiên phù phất lục
淡曦散菊彩疏黃 Đạm hy tán cúc thái sơ hoàng
情痴易訴簾邊月 Tình si dị tố liêm biên nguyệt
夢觸曾撩帳頂霜 Mộng xúc tằng liêu trướng đỉnh sương
箏曲強挑愁緒絆 Tranh khúc cưỡng khiêu sầu tự bạn
鶯歌雅詠閣蕭香 Oanh ca nhã vịnh các tiêu hương

while, as in old Chinese-based Nôm writing, Sintic-Vietnamese sounds can be also read in reverse (naturally some Sino-Vietnamese sounds, inseparatable part of Vietnamese vocabularies, are included also):

香蕭閣詠雅歌鶯 Hương tiêu gác vắng nhặt ca oanh
絆緒愁挑強曲箏 Bận mối sầu khêu gượng khúc tranh
霜頂帳撩曾觸夢 Sương đỉnh trướng gieo từng giục mộng
月邊簾訴易痴情 Nguyệt bên rèm, tỏ dễ si tình
黃疏彩菊散曦淡 Vàng tha thướt, cúc tan hơi đạm
綠沸浮蘚度亮清 Lục phất phơ, rêu đọ rạng thanh
妝點礙針停軸錦 Trang điểm ngại chăm, dừng trục gấm
房蕭冷柳鎖春青 Phòng tiêu lạnh lẽo khóa xuân xanh.

from these reading we can see clearly the relations between those Sino- ans Sinitic-Vietnamese words:

• Cẩm = Gấm
• Cưỡng = Gượng

  with this onset, we can apply the same patterns to other words:
  

• Cận = Gần
• Can = Gan
• Cân = Gân
• Cấp = Gấp
• Cổn = Gợn
• Các = Gác
• Kê = Gà
• Ký = Gửi
• Kỵ = Ghét
• Ký = Ghi
• Vũ = Múa
• Vũ = Mưa
• Vân = Mây
• Vạn = Muôn
• Vọng = Mong
• Võng = Mạng
• Tử = Chết
• Tự = Chùa
• Tự = Chữ (cái)
  and so on.

NOTE: Specifically with the above example, in the comments regarding Chinese ~ Vietnamese cognates, Duc Tran seems to see only the Sinitic-Vietnamese sound changes in comparison with those of Sino-Vietnamese on one-to-one correspondence within the monosyllabic words even though he did mention about the correlation of those Vietnamese sounds to those of Mandarin sounds: "Cái lạ ở chỗ các ví dụ trên phần theo chiếu theo tiếng Bắc Kinh hay Pinyin đều theo một luồng phụ âm đầu nhất định." (That means "the interesting thing about the words in the example is that all consonantal initials as said in Beijing dialect or Pinyin follow a certain pattern of correspondent initials.") This is how it has been done by most of specialists in the Chinese-Vietnamese etymological fields.

Back to top

APPENDIX D

The case of "sông"
by Tsu-lin Mei

江**krong/kang/chiang ‘Yangtze River’, ‘river’.

“river” in Mon-Khmer: VN sông; Bahnar, Sedang krong; Katu karung; Bru klong; Gar, Koho rong; Laʔven dakhom; Biat n’hong; Hre khroang; Old Mon krung. Cf. Tib. Klu ‘river’; Thai khlɔ : ŋ‘canal’.

Chiang has a Second Division final in MC, and according to the Yakhontov-Pulleyblank theory, this implies a model –r- or –l- in OC.** The OC reading for this word in Li Fang-kuei’s system is *krung.* * Further evidence for –r- consists of the fact that some words with as their phonetic have disyllabic doublets, whose first syllable has a velar initial and whose second syllable is lung: 空=窟窿 ‘hole, empty,’ 项=喉咙 ‘neck, throat,’ 鸿=屈龙 ‘wild goose.’** The final has been reconstructed as –ung by Karlgren and Tung T’ung-ho, -awng by Pulleyblank, and –ong by Yakhontov.** In spite of these minor differences, it is clear that the final had a rounded back vowel in OC.

It is immediately clear that the Mon-Khmer forms are related to the Chinese form. What remains to be discussed is the direction of the loan.

There are reasons for thinking that the Chinese borrowed this word from the AA’s. OC has four common words for names for rivers: 水 shui, 川 ch’uan, 江 chiang, 河 ho. The first two are general words; the last two are proper names, chiang ‘Yangtze River’ and ho ‘Yellow River.’ On the other hand, krong etc. is a general word for ‘river’ in AA. In borrowing, a general word for a descriptive term often becomes a proper name in the receiving language; witness Mississippi and Wisconsin, ‘big river’ and ‘big lake’ in Algonquin, which became proper names in American English.

The two general words for ‘water’ and ‘river’ in OC, shui and ch’uan, occur in the oracle bones and can be traced to Sino-Tibetan: ‘water’ Tib. ch’u; Bara, Nago dui; Kuki-chin tui; Chinese 水* siwər/świ/shui, 川* t’iwen/tś’iwän/ch’uan. The nasal final in ch’uan probably represents the vestigial form of a plural ending, and there is a phonological parallel in the sound gloss in the Shuo-wen 水，准也(准 **ń*wən); shui and ch’uan are therefore cognaes. OC 河 ˠɑ/g’*earlier * g’al or *g’*r, we suspect, is a borrowing from Altaic. **

Chiang is of relatively late origin. It did not occur in the oracle bones.** The bronze inscriptions contain one occurrence of this word, and the Book of Odes, nine occurrences, in five poems. When the word chiang acquired the general meaning of ‘river,’ its use as names of rivers was limited to south of the Yangtze. Both these facts again suggest that chiang was a borrowed word.

Other etymologies for chiang are less plausible. Tibetan had klu‘river.’ But a Sino-Tibetan origin of klu/krong is ruled out because chiang is a late word with a restricted geographic distribution, and because MC 2nd Division generally corresponds to Tib. –r- but not to –l-. Similarly, the basic word for ‘river’ and ‘water’ in Tai is na:m; khlɔ:ŋ is a secondary word restricted in its meaning to ‘canal’, with limited distribution in the Tai family; it is unlikely to be the source of Chinese * krong. The most plausible explanation is that both Tibetan and Thai also borrowed klu* and khlɔ:ŋ from AA.

We will now try to show that the Chinese first came into contact with the Yangtze in Hupei, anciently part of the Ch’u Kingdom. This must be region where the Chinese first came into contact with AA’s and borrowed chiang from them.

The Han River has its source in Shensi whence it passes through Honan and joins the Yangtze in Hupei. As the Chinese came down from their homeland in the Yellow River valleys, it was natural for them to follow the course of the Han River. This general conclusion is also supported by textual evidence. The word chiang ‘Yangtze River’ occurs in five poems in the Book of Odes. In Ode 9,204,262, and 263, chiang occurs in conjunction with han ‘Han River, ’ either in the compound chiang-han or in an antithetical construction wit han in the other part. The only poem containing chiang but not han is Ode 22. But his poem belongs to the section Chao-nan 召南, and this term is also what the Chou people used for the region which formerly belonged to Ch’u.** Moreover, according to several authorities, the term 江南(literally ‘south of the River’) as used during the Han dynasty refers to Ch’ang-sha 长沙 and Y-chang 豫章, in present Hunan and Kiangsi.** The implication is that chiang in chiang-nan refers to the middle section of the Yangtze and not the entire river.

The notion that the Chinese met the AA’s in the Middle Yangtze region of course does not exclude their presence elsewhere; it just gives a precise indication of one of their habitats. It is perhaps pertinent to mention that the Vietnamese believed that their homeland once included the region around the Tung-t’ing Lake 洞庭湖 which is in that general area.** Another Vietnamese legend states that their forefather married the daughter of the dragon king of Tung-t’ing Lake.**

Textual and epigraphic evidence indicates that the word chiang came into the Chinese language between 500 and 1000 B.C. Mao Heng’s Commentary to the Odes also assigned all poems celebrating the southern conquest to the reign of King Hsan (827-781 B.C.). The first half of the first millennium B.C. can therefore be taken as a tentative date for the AA presence in the Middle Yangtze region. Recently, however, archaeologists are increasingly inclined to the view that contact between North China and South China occurred as early as the Shang dynasty: artifacts showing strong Shang and early Chou influence have been discovered in the lower Yangtze region, and according to some scholars, also in the Han River region.

** If further investigations show that pre-Chou traffic between the North and the South was extensive and bi-directional, we may have to revise the date for chiang upward.

Source: http://www.people.cornell.edu/pages/tm17/paper459.htm ]

Back to top

APPENDIX E

The case of "chết"
by Tsu-lin Mei

札**tsɛt 'to die’

In Cheng Hsüan’s commentary on the Chou-Li, the gloss 越人谓死为札“The Yüeh people call ‘to die’札” occurs.** Cheng Hsüan lived during the Eastern Han (127-200 A.D.) and there seem to be no grounds to doubt the authenticity of this gloss. According to Karlgren’s Grammata Serica Recensa the OC reading of the character was *tsă. This is Karlgren’s group II. There is good reason to believe that his reconstruction is erroneous. Tuan Yü-ts’ ai assigns this character to his group twelve, which corresponds most nearly to Karlgren’s group V.** Chiang Yu-kao places it in his 脂 group which also corresponds most nearly to Karlgren’s group V.** How do we explain this discrepancy? There are several ways to assign a given character to an OC rhyme group. It may be assigned on the basis of its occurrence in a rhymed text, but if it dose not appear as a rhyme word, then there are only two alternative methods for determining its proper membership: a few Middle Chinese (hereafter MC) rhymes all go back to a single OC category; this is the case, for example, with the MC rhyme 唐 which derives from the OC 阳 group in its entirety. For such MC rhymes, the assignment to an OC rhyme category is mechanical. Frequently, however, a given MC rhyme has more than one OC origin. This, in fact, is true of the character in question. 札 belongs to the MC 黑吉 rhyme; this rhyme derives from three different OC rhyme categories: 祭，微，and 脂 corresponding roughly to Karlgren’s II, V, and X. The only way to determine which ÓC rhyme category such words as this belong to is to examine their hsieh-sheng connections. In the Shuowen, is defined as follows: 札牒也，从木乙声. In GSR 505 a reading *•iɛt is given for; this is Karlgren’s group V. And in the Shih-ming, written by Liu His, a younger contemporary of Cheng Hsan, the sound gloss is 札，木节也(木节 *ts*，OC 脂 group).** Clearly 札 should belong to the same group as 乙; the proper reconstructions is tsɛt and not tsăt as given in GSR 280b. Tung T’ungho does not give this character in his Shang-ku yin-yün piao-kao,** but it is simple enough to place it where it belongs—viz. on page 215 in Tung’s 微 group; the proper form in Tung’s system is *tsət.

There can be no doubt that this word represents the AA word for ‘to die’: VN chết; Muong chít, chét; Chrau chu’t, Bahnar kˠcit; Katu chet; Gua test; Hre ko’chit; Bonam kachet; Brou kuchêit; Mon ch*t. More cognate forms can be found in Pinnow, p. 259, item K324f. The Proto-Mon-Khmer form has been reconstructed by Shorto as kcət,** which is extremely close to our OC form. There is even the possibility that Proto-MK* k- is reflected in the glottal initial of the phonetic 乙.

'To die' in other east and southeast Asian languages are: Chinese 死 *siər; Tib. * ‘chi-ba, šhi; Lolo-Burm *šei;** Proto-Tai *tai; ** Proto-Miao *daih. ** Here Chinese goes together wit Tibeto-Burman, and Proto-Tai goes together with Proto-Miao. None of these forms has any resemblance to *tsɛt.

Source: http://www.people.cornell.edu/pages/tm17/paper459.htm ]

Back to top

APPENDIX F

The case of "ruồi"
by Tsu-lin Mei

维虫 ‘fly’**

‘fly’ in Mon-Khmer: VN ruồi; Camb. Ruy; Lawa rue; Mon rùy; Chaobon rùuy; Kuy ʔaruəy; Souei ʔɑrɔɔy; Brurùay; Ngeʔ, Alak, Tampuon rɔɔy; Loven, Brao, Stieng ruay; Chong r*ɔʔy; Pear roy.

Cf. Proto-AA * ruwaj (Pinnow, p. 268, item 356).

The word 维虫 wei ‘fly , gnat’ occurs in the Ch’u-yü 楚语 section of the kuo-yü 国语: “It is as if horses and cattle were placed in extreme heat, with many gnats and flies (on them) 亡虫维虫之既多, and yet they are unable to swish their tails.” GSR 575 defines wei as ‘gnat’ and gives its OC value as *dwr. Karlgren’s definition ‘gnat’ (or our ‘fly’) fits the above passage, the locus classicus of this word. It is further substantiated by old dictionaries; the Kwang-ya 广雅 defines 维虫 as 虫羊, and the Fang-yen 方言 states that 羊(虫羊) is a dialect form of 蝇 ‘fly.’ Karlgren’s OC value, however, requires revision.

The OC value of 维虫 can be ascertained via its phonetic 维 wei; the form of the character indicates that it is the name of an insect pronounced like 维. The initial of wei in MC is 喻四, the yü initial. Li Fang-kuei has argued convincingly that the OC value of yü IV is a flapped r- or l-, somewhat like the second consonant of ladder in American English; he writes it as *r-. ** 乌弋山离 ‘Alexandria,’ a Han dynasty transcription, has 弋 MC (with a yü IV initial) matching –lek (s)-. The word 酉, one of the twelve earth’s branches, has *r- in Proto- Tai, still attested in several modern dialects. Sino-Tibetan correspondences point to the same value, for example, ‘leaf’ Chinese叶* * rap/*äp/yeh; Tib. lob-ma, ldeb (*dl-).

The final of wei has been reconstructed as –d by Tung T’ung-ho and Li Fang-kuei, and as –r by Karlgren. These are values for the earlier stage of OC. By the time of the Kuo-yü, which is relatively late, -d or –r had probably already become –i.

The Mon-Khmer forms have a wide distribution. More cognate forms, including some in the Munda branch, can be found in Pinnow, p. 268, item 356. VN rui etc., then, is a very old word in AA: it is also he general word for ‘fly.’ The standard word for ‘fly’ in OC is 蝇* * riəng, which was already attested in the Odes. The word 维虫 wei ‘fly,’ on the other hand, is a hapax legomenon. Clearly, wei ‘fly’ was borrowed from the AA’s into the ancient Ch’u dialect.

In Li’s system, the distinction between ho-k’our and k’ai-k’ou (with or without –u-/-w-) is non-phonemic in OC, and the OC value of 维 in his system is *rəd. In terms of our problem, there are two possibilities. Either OC had no –w- at all, phonemic or non-phonemic, in which case the best the Chinese could do to approximate the AA form (which has a rounded back vowel) is * rəi< * rəd; or else, OC had a non-phonemic –w-, in which case the OC form is * rwəi. We have chosen the latter alternative.

The two loanwords, chiang ‘Yangtze River’ and wei ‘fly’, suggest the following sequence of events. The Chinese came to the middle Yangtze between 1000 and 500 B.C., and there met the AA’s. Subsequently, some of the AA’s migrated toward the south, and some were absorbed into the Ch’u population. That is why this word shows up in the Ch’u-yü section of the Kuo-yü and nowhere else.

It seems appropriate to mention in this connection that the Ch’u people clearly contained non-Chinese elements. King Wu of Ch’u acknowledged that he was a southern barbarian; the poet Ch’ Yan lamented, “I was sad that the southern tribesmen could not understand me”; and the Lü-shih ch’un-ch’iu stated that “Ch’u was derived from the barbarians.”** In view of what has just been said, we know that one of the ethnic groups constituting the Ch’u people was AA.

Source: http://www.people.cornell.edu/pages/tm17/paper459.htm ]

Back to top

APPENDIX G

The case of "ngà"
by Tsu-lin Mei

牙** ngra/nga/ya ‘tooth, tusk, ivory’

AA: VN ng ‘ivory’; Proto-Mnong (Bahnar) * ngo’la ‘tusk’;** Proto-Tai * nga.

Chinese ya has a 2^nd Division final in MC, which, according to the Yakhontov-Pulleyblank theory, calls for a medial –r- in OC.And it is our belief that OC *ngra was derived from an AA form similar to Proto-Mnong * ngo’la.

Our theory that Chinese ya was a loan is base upon the following considerations. (1) The oldest Chinese word for ‘tooth’ is ch’ih, which once had an unrestricted range of application, including ‘molar,’ ‘tusk,’ and ‘ivory.’ (2) Ya is of relatively late origin. When it first appeared, it was only used for ‘animal tooth’ and ‘tusk,’ which was and still is the meaning in AA. (3) While North China once had elephants, they became quite rare during the Shang and Chou dynasties, and ivory had to be imported from the middle and lower Yangtze region. Imported items not infrequently bear their original names, and by our previous argument, the Yangtze valley was inhabited by the AA’s during the first millennium B.C.

Ch’ih 齿 consists of a phonetic 止 and the remaining part as a signific.The latter is a pictograph showing the teeth in an open mouth. Ancestral forms of the pictograph occurred frequently in the oracle bones. Since adding a phonetic is a standard method for creating new graphs for old words, we can be reasonably certain the oracle bone forms cited represented ch’ih. The graph of ya, however, has no identifiable occurrence in the oracle bones and only one probable occurrence in the bronze inscriptions. This statement is based upon the fact that ya is listed neither in Li Hsiao-ting’s compendium of oracle bone graphs nor in Yung Keng’s dictionary of bronze graphs.**Karlgren cited a bronze form for ya in GSR (37b).But Kuo Muo-jo marked this occurrence of ya as a proper name, which makes it impossible to ascertain the meaning further.**

There are reasons to believe that the absence of ya from early epigraphic records was not merely accidental. The oracle bones contained many records of prognosis concerning illness, and among them tooth-ache.** The graphs used were always ancestral forms of ch’ih. The oracle bones also contained a representative list of terms for parts of the body, including head, ear, eye, mouth, tongue, foot, and probably also elbow, heel, buttock, shank**.The absence of ya under such circumstances is quited conspicuous.

A graph must first exist before it can become a part of another graph, and the older a graph, the more chances it has to serve as part of other graphs.By this criterion, ch’ih is much older than ya.In the oracle bones, ch’ih occurs as the signific of three graphs. In the Shuo-wen, ch’ih occurs as the signific of forty-one graphs, all having something to do with tooth; ya, only two graphs, one of which has a variant form with ch’ih as the signific. The Shuo-wen also tells us that ya has a ku-wen form in which the graph for ch’ih appeared under the graph for ya. What this seems to indicate is that when 牙 first appeared, it was so unfamiliar that some scribes found ti necessary to add the graph for ch’ih in order to remind themselves what ya was supposed to mean. 牙 also occurs as the phonetic of eight graphs (six according to Karlgren). But none of these graphs is older than 牙, and our conclusion is not affected.

The meaning of ch’ih in he oracle bones is primarily ‘human tooth’, including ‘molar.’On one shell, there occurred the statement……which has been interpreted , “Yn came to send a tribute of elephant’s tusks.”** But other interpretations are also possible. The use of ch’ih as ‘tusk, ivory’ in most clearly illustrated in Ode 299 憬彼淮夷，来献其琛，元龟象齿 “Far away are those Huai tribes, but they come to present their treasures, big tortoise, elephant’s tusks”; and not quite so clearly in two passages in the 禹贡 “Y kung,” both of which listed 齿，革，羽，毛 as items of tribute. Here ch’ih can mean either ‘ivory’ or ‘bones and tusks of animals,’ all used for carving.Lastly, ch’ih also applies to tooth of other animals, 相鼠有齿“Look at the rat, it has its teeth” (Ode 52).

Beginning with the Book of Odes we have unambiguous evidence for the use of ya. But in the pre-Han texts ya still did not occur frequently, and an analysis of this small corpus reveals that ya was never used for human tooth.Hence the Shuo-wen’s definition of ya as 牡齿, usually interpreted as ‘molar,’ seems to reflect a later, probably post-Ch’in, development.** The most frequent occurrence of ya in the sense of ‘tooth’ is in the compound 爪牙‘claw and tooth,’ and there the reference to animal tooth is quite clear.The Yi-ching contains a line in which the meaning of ya was ‘tusk’: ##豕之牙吉‘the tusk of a castrated hog:[the sign is] propitious.’The line in Ode 17 谁谓鼠无牙 probably means ‘who says the rat has no tusks?’ but some scholars prefer to interpret ya simply as ‘teeth (incisors).’

Elephants once existed in North China; remains of elephants have been unearthed in Neolithic sites as well as in An-yang.**  Ivory carving was also a highly developed craft during the Shang dynasty.**These facts, however, should not mislead us into thinking that elephants had always been common in ancient North China.Yang Chung-chien and Liu Tung-sheng made an analysis of over six thousand mammalian remains from the An-yang site and reported the following finding: over 100 individuals, dog, pig, deer, lamb, cow, etc.; between 10 and 100 individuals, tiger, rabbit, horse, bear, badger (獾) etc.; under 10 individuals, elephant, monkey, whale, fox, rhinoceros, etc.**The authors went on to say that rare species such as the whale, the rhinoceros, and the elephant were obviously imported from outside, and their uses were limited to that of display as items of curiosity.This view is also confirmed by literary sources.  In the Han Fei-tzu, it is said that when King Chou of the Shang dynasty made ivory chopsticks, Chi Tzi, a loyal minister, became apprehensive – implying that when as rare an item as ivory was used for chopsticks, the king’s other extravagances could be easily imagined.**  Importation of ivory in the form of tribute was also reported in Ode 299 and in the “Yü-kung,” both of which were cited above.

The history of ya and ch’ih can now be reconstructed as follows: The people of the Shang and Chou dynasties have always depended upon import for their supply of ivory.But during the early stage, ivory and other animal tusks and bones were designated by ch’ih, which was also the general word for ‘tooth.’  Items made of ivory were also indicated by adding a modifier 象 hsiang ‘elephant’ before the noun, for example 象##，象弭，象箸 ‘ivory comb-pin,’ ‘ivory bow tip,’ ‘ivory chopsticks.’**  Then ya came into the Chinese language in the sense of ‘tusk,’  Because a tusk is larger than other types of teeth, ya gradually acquired the meaning of ‘big tooth, molar’ by extension, thus encroaching upon the former domain of ch’ih.When later lexicographers defined ya as ‘molar’ and ch’ih as ‘front tooth,’ they are describing, though without clear awareness, the usage of the Han dynasty and thereafter.By further extension, ya also became the general word for ‘tooth,’ while retaining tis special meaning of ‘ivory.’

Some Min dialects still employ 齿 in the sense of tooth.The common word for tooth in Amoy is simply k’i.Foochow has nai3 which is a fusion of ŋɑplus k’i, i.e. 牙齿. This strongly suggests that in Min the real old word for ‘tooth’ is 齿 as in Amoy, the implication being that this was stil the colloquial word for ‘tooth’ well into Han when Fukien was first settled by the Chinese.The Japanese use 齿 as kanji to write ha ‘tooth’ in their language; 牙 rarely occurs.Both these facts provide supplementary evidence for the thesis that the use of ya as the general word for ‘tooth’ was a relatively late development.

In a note published in BSOAS, vol. 18, Walter Simon proposed that Tibetan so ‘tooth’ and Chinese ya 牙 (OC *ng*) are cognates, thus reviving a view once expressed by Sten Konow.  Simon’s entire argument was based upon historical phonology; he tried to show

(a) OC had consonant clusters of the type sng- and C-, (b) by reconstructing 牙 as sng*>zng >nga and 邪 as zˠ*>z**, one can affirm Hs Shen’s view that 邪 has 牙 as its phonetic, and (c) Chinese sng* can then be related to a Proto-Tibetan *sngwa and Burmese swa:>θwa:.

Our etymology for ya ‘tooth’ implies a rejection of Simon’s view; if ya is borrowed from AA, then the question of Sino-Tibetan comparison simply does not arise.And even if our theory is not accepted, there is no reason to adopt Simon’s analysis; ya is clearly a word of relatively late origin, and the fact that 邪 has 牙 as its phonetic can be explained by assuming that the z- of 邪 resulted from the palatalization of an earlier g-.**

Source: http://www.people.cornell.edu

APPENDIX H

Mộtvài suynghĩ về nguồngốc dânViệt

(On the Origin of the Vietnamese People)

dchph

Bạnhiền:

Gầnđây, bạn thường gởi email cho bạnbè, trongđó có tôi, những bàiviết về Tàu, về lịchsử Trunghoa, về nguồngốc dântộcViệtnam, về những vấnđề gaycấn trong mối quanhệ Việtnam và Trungquốc hiệnnay. Có lần bạn xinlỗi tôi và D. trước với ýnghĩ là erằng lờilẽ của bạn sẽ làm hai đứa tôi phậtlòng vì bạn cholà trong đámbạn cólẽ hai đứa tôi có máu Tàu trongngười nhiềunhất. Tôi nhớlà đã trảlời với bạn là bạn chẳngcần phải xinlỗi ai hết, chúngta đềulà ngườiViệtnam. Tôi tuylà ngườiViệt gốc "Bông" nhưng khôngchừng tôi lạilà Việtnam hơn rấtnhiều người, kểcả những ông mang họ Nguyễn và họ Lê nàođó... là những họ mà ngườita thường cholà đasố ngườiViệtnam mớicó. Nói nhưvậy làvì có những ông trởthành côngdân nước khác mà quênmẹ nó mất là mình là người gốcViệt. Cũng trong cáchnhìn nầy, tôi là ngườiViệtnam nhưng tôi lại khôngquên tôi có gốcTàu (khôngphải là mình thường chê ngườiMỹ datrắng tứxứ ở Mỹ là sao họ lại quênmẹ nó mất tổtiên họ là ai?). Cây có cội nước có nguồn màlị (câu nầy là của Tàu à nha: "Thụ hữu căn thuỷ hữu nguyên")! Bạn cứ xem những điều tôi sắp viết rađây là chuyện tưvãn, tràdưtửuhậu, đọc rồi quênđi, chớ quantrọnghoá vấnđề quácở, câuchuyện sẽ trởnên nặngnề. Cólẽ khôngmấyai sẽ kiênnhẫn đọc và đồngý với những điều tôi sẽ nói, "biết rồi, khổ lắm, nói mãi", nhưng có những sựkiện mà nhiều người khôngbiết hoặc tảnlờ đi. Thídụ, ngườiHán hiệnđại là một dântộc hợpchủng. Tươngtự, ngườiViệt hiệnđại cũngcó nguồngốc hợpchủng. Tôi hyvọng là giữa tôi và bạn có cùng "mẫusố chung" chodù "phụhệ có tửsố riêng". "Bầu ơi thươnglấy bí cùng, tuylà khác giống nhưng chung một giàn" (chữ "bầu" là tiếngTàu, chữ "bí" là tiếngViệt, nhưng cùnggốc cả!)

Tôi sẽ lầnlượt triểnkhai và trìnhbày ýkiến của tôi nhưng đây khôngphảilà nghiêncứu gì ráotrạo mà chỉlà nghĩsaoviếtvậy, chẳng lớplang, là kếtquả mà tôi lượmlặt được trong quátrình nghiêncứu và họchỏi, và vì tới tuổi thầntrí bắtđầu kémhẳnđi, tôi không nhớđược nguồn tríchdẫn và những consố chínhxác cho những luậncứ hoặc địnhluận nêura ởđây. Điều quantrọng đólà khôngphải tưởngtượng và bịađặt.

Ởđây, ngoài ngữtố "Hoa", như "ngườiHoa", "Hoakiều"... là từ để chỉ những người còn mang bảnsắc Trunghoa dù tổtiên đã đến Việtnam đó babốn đời nhưng chưa hoàntoàn hoànhập với ngườiViệt bảnxứ, kể luôncả "cácchú"(<~"kháchtrú" <~ "kháchgia" <~ "Hakka"), tôi sẽ dùng cả từ "Tàu" rấtnhiều, là từ chúngta thườngdùng để cáigì thuộcvề Trunghoa, vì tínhcách lịchsử của nó ("Tần" ~> "Tàu"? haylà "ngườiTiều" ~> "ngườiTàu" ~> "nướcTàu" ~> "Tàu"?), chứ khôngcóý miệtthị ai (?), và cóhaykhông thì tuỳvào ngữcảnh hay cáchnóichuyện của người sửdụng từ nầy. Ngoạitrừ hai từ hàmý miệtthị là "Chệt" (sosánh "Chin" hay bínhâm hiệnđại "Qín") và "baTàu" (điều thúvị là đây cũnglà một từ gốcHán, trong cổthư tiếngHán gọilà "TamTần", để chỉ ba vùngđất mạn đôngnam (Quantrung) được sátnhập vào nướcTần vềsau, và đó cũnglà cáchgọi nướcTần ngàyxưa của dân sống ở những vùng khác trên đất Trunghoa!) từ "Tàu" đốivới tôi là một từ trunghoà, giốngnhư ta nói "ở nhàTây ăn cơmTàu", "tràTàu", "gáiTàu", "vợTàu", "chaTàu mẹViệt", "Bác hoạtđộng cáchmạng ở bênTàu", v.v... đều không mang nghĩa xấu. Trongkhiđó danhxưng "Trungquốc" là một thựcthể chínhtrị-địalý (giốngnhư hầuhết cả thếgiới ngàynay đều gọi Sàigòn là Thànhphố Hồ Chí Minh vậy, bạn cóthể không thích nhưng đólà một sựthật lịchsử) thì dùngđể chỉ nướcTàu hiệnđại và ta khôngthể ápdụng tênnước của xứ nầy rồi đồnghoá mọithứ liênhệ với nó là "nướcTàu" và "ngườiTàu" đểrồi mangra ápdụng cho tấtcả những yếutố "Tàu" ở Việtnam. Dođó, Trungquốc, chodù nó baohàm cả kháiniệm "Trungcộng", "nướcTàu", ýnghĩa của nó chỉ giớihạn ở những cáchnói như "chuyênviên Trungquốc khaimỏ Bôxít", "hànghoá Trungquốc trànngập thị trongnước", "dukhách Trungquốc đến Vịnh Hạlong tăngcao mỗinăm", "haiphe Trungcộng và Quốcdânđảng bắttaynhau', "ghethuyền đánhcá Việtnam bị tàu Trungcộng uyhiếp", v.v.. Giốngnhư ta phânbiệt trong giọngđiệu khi nóivề ngườidađen ở Mỹ, thídụ, "tôi hãnhdiện là côngdân của nước Mỹ có mộtvị tổngthống là ngườidađen" khácvới "mứcđộ phạmpháp của những tênlưumanh ngườidađen." Dođó để tỏ sựnghiêmchỉnh ta khôngthể mỗikhi bàntán chuyện Việtnam và Trungquốc là kèmtheo "Chệt" và "baTàu", xỏxiêng quênbẳng "bagai là cha máchqué, kỳđà là bố kỳnhông". Tómlại, điều mà sốđông chấpnhận cũng chưachắc đólà sựthật lịchsử, chớnên quơđủacảnắm "vú cả lấp miệng em", nhưvậy chỉ chothấy mình là người thiếuhiểubiết. Bên Mỹ, mỗilần tôi cầm một tờbáo Việtnam lên, lướtqua mà bắt đọcthấy đạiloại những từ trên là xếp chúng vào hạng lácải ngay.

Riêng bảnthân tôi, nói và đọcviết được tiếngTrung hiệnđại và đọcđược ítnhiều tiếngHán cổđại làdo tôi bắtđầu học chúng như một ngoạingữ trên đạihọc gần bamươi năm trước, tôi vẫn tựxem mình khôngnhững là ngườiViệt sanhra và lớnlên trên đấtViệt màcòn hãnhdiện tựhào là tôi nắm đủ tiếngViệt để viếtlách chútđỉnh từ năm 16 tuổi với bàiviết đăng trên gần cả chục tạpchí như Khởihành, Văn, Vấnđề, v.v... và nay đang nghiêncứu tiếngViệt và biênsoạn từđiển từnguyên tiếngViệt của những từ có gốcHán, và ngaycả đềxướng việc cảitổ tiếngViệt, chodù bạn khôngthích nhưng khôngthể phủnhận "tínhphithường" của sựkiện! Bạn đếnchơi nhàtôi thì biết đấy, khôngcógì là "Tàu" hết phảikhông? Nếu tôi không máchbảo bạn, thì cólẽ bạn khôngbiết và giờnầy khôngcần phải vòngvoTamquốc chi ởđây để ráng chứngminh tôi là ngườiViệtnam hầu mongsao ngườikhác nhìn những điều tôi viết thấy cóvẻ kháchquan (chứ khôngphải "kháchsáo") và nặngký ("quảđấmthôisơn") mộtchút. Nếu lờilẽ nầy do một ông Nguyễn nàođó viết thì ngườiđọc sẽ bớtđi mộtít thiênkiến vì chưabaogiờ có ông "thuầntuý" Việtnam nào tựvỗngực đinhận bàcon xagần với anhTàu. Dođâu? Địnhkiến và thiênkiến. Điềunầy chỉ nóilên tính thiểncận và nôngcạn của mộtsố người thiếuamhiểu vấnđề. Họcgiả nhàta cóthể viếtsách nghiêncứu vănminh Hylạp và vănminh Lamã trànggiangđạihải rấtcó tầmvóc nhưng khi đụngtới vấnđề nguồngốc ngườiViệt là cóchuyện, không ồchấy thì cũng tháucấy, chụpmũ "baTàu" ngay. Bạn lênmạng google là tìm thấyngay những bàiviết nựcmùi phânbiệt chủngtộc kiểu nhưvậy.

Như tôi đã nói, máumủ Tàu trong conngười tôi chỉcó khác với bạn ởchỗ là tổtiên tôi cóthể chỉ mới dicư sang Việtnam đến Việtnam sau tổtiên của bạn đã rấtnhiều đời. Giònghọ P. nhàtôi còn giữ giaphả nên tôi biếtchắc được nguồngốc của mình. Tổtiên của tôi làmquan dưới triềuMinh cưtrú ở Tỉnh Phúckiến đã được saiphái đến đảo Hảinam cáchđây haimươi đời khoảng 500 năm trước. Tới đời ôngcố tôi, vào khoảng đầu thếkỷ 20, cólẽ dovì miếngcơmmanháo dònghọ tôi đã dicư tới Việtnam bằng đườngbiển và địnhcư ở Tuyhoà, Phúyên. Còn những chiphái cùng tông khác đã dicư và rãidài khôngít ra khắpnơi ở Việtnam, và ngàynay, sangđến nước Mỹ và những nước khác. Một người cùng họ với tôi, nếu có chữ lót là C. cùng vaivế, nhưvậy chắcchắn chúngtôi có bàcon xagần vớinhau. Thời khángPháp loạnlạc, ôngnội tôi lại đưa giađình tảncư ra vùng Bồngsơn, Tỉnh Bìnhđịnh, hoànhập vào thiểusố dân Hảinam đã đến trướcđó cóthể bằng đườngbiển, và đasố đều nói tiếngViệt sỏi như dânViệt. Sự phânbố ngườiTàu dicư đến Việtnam rõràng là có nhiều ngãđường, phầnđông dânHảinam địnhcư ở vùng miềnTrung (Đànẵng, Quinhơn, Tuyhoà...) nhiềunhất vì điềukiện địalý gầngũi thôngqua đườngbiển. Chồng của một bàcô họ của tôi, nămnay đã trên 86 tuổi, ông kể là thời thanhniên thuở đôimươi ông đã điđilạilại về Hảinam thườngxuyên và có vợ ở cả hai nơi (giốngnhư mộtsố Việtkiều ở Mỹ về nước vậy, hihi)! Tôi nói dôngdài nhưvậy để cho bạn thấy chỉ trong chitổ họ P. của tôi trên đấtViệt cólẽ đãcó sựhiệndiện của hàngngàn người trởlên, rồi nay vì những biếncố lịchsử, lại dicư mộtlầnmữa sang nướcMỹ và các nướckhác, mà hễlà họ P. dĩnhiên là từ Việtnam đến. Bạn lật sổ điệnthoại ra, in ở bên Việtnam lẫn bênMỹ, là thấyngay nhiều tên mang họ của tôi có tênlót đisau như P.C. (vai củatôi), hoặc P.T. (vai của ônggià tôi), P.G. (vai của con tôi), chưakể các đờitrước và đờisau đó, v.v. Riêng ở SF, có khoảng bốn người trùngtên với tôi. Nguồngốc vaivế nầy rất rõràng, dựavào một bàithơ Đường do ôngtổ đầutiên khi mớiđến Hảinam đặtra, với tấtcả những người mang họ P. như tôi, nếu chaông vẫncòn theođúng truyềnthống tổtiên đặt têncon với chữlót có lớplang, tôi chắcchắn là họ có chung một ôngtổ với tôi. Dĩnhiên là nhiều tôngphái thuộc dònghọ khác của ngườiTàu, cũngcó truyềnthống nầy. Tênhọ ngườiViệtnam nếu cũng theo "trườngphái" nầy thì tôi đoán họ cũng có nguồngốc Tàu cậnđại hơn. Tôi tin là nhiều ngườiViệtnam, nếu có giaphả hoặc còn nhớ lời ôngbà kểlại, thì cũng sẽcó câuchuyện tươngtự nhưtrên của tôi để kể cho mọingười nghe. Cứthế mà quynạp nhânlên cấpsốnhân là gầnbằng dânsố "ngườiKinh" ở Việtnam hiệngiờ.

Bạn mang họ Huỳnh, là họ rất "Tiều" (Tàu?) xuấtphát từ miềnNam, cùnggốc với họ "Hoàng" xuấtphát từ miềnBắc. Bạn cólẽ khôngbiết tổtiên mình có gốcTàu bởilẽ là giònghọ nhàbạn đã Việthoá baonhiêu đời và vì tiênnhân không đểlại giaphả haylà đã bịđánhmất. Tuy không ănxổiởthì và xuềxoà thựcsự như người trongNam của người họ Võ (họ nầy được chọnra ởđây là để nhấnmạnh sựđốilập với họ Vũ thườngthường là gốc Bắckỳ như cái cặp họ Huỳnh/Hoàng), nhưng tínhcách của bạn vẫnlà người mangnặng rấtnhiều yếutố miềnNam cósaonóivậy, và cólẽ bạn khôngbiết họ Huỳnh (cũngnhư họ Võ) lại có gốc Triềuchâu lậpnghiệp ở miềnTây Nambộ. Chắc bạn chưa quên là đasố ngườiTriều địnhcư ở miềnTây là hậuduệ những người theochân Mạc Cửu với hơn 50 ngàn người Minhhương àoạt từ Tàu tỵnạn thẳngtới miềnTây Việtnam bằng đườngbiển khi nhàMinh sụpđỗ cáchđây hơn 500 năm. Cóphải vìvậy ta gọi họ là "ngườiTàu"? Giốngnhư "thuyềnnhân", "boat people", Việtnam vậy. Thànhphần ngườiTàu đó cộngchung với một thiểusố khác cólẽ đã đến trướcđó cũng bằng tàughe, baogồm cả những nhóm mà ta gọilà ngườiHẹ, ngườiPhúckiến, ngườiQuảng... đã đến địnhcư lâuđời ở miềnTây, đasố cóthể giờđây đã Việthoá hoàntoàn.

Nhưng cũng chưachắc, cứ thử giảđịnh rằng ôngcốôngsơ của bạn cũng cóthể mang họ Nguyễn, và nếu quảlànhưvậy cũng rất cókhảnăng là tổtiên bạn đã đổi họtên saukhi mang giòngmáu họ Nguyễn từ Bắc dicư vàoNam bằng đườngbộ. Họ Hoàng hay họ Vũ cũng theo đường này. Tuynhiên, cóthể có một hay nhiều khâu dọctheo đườngcáiquan chaông của tổtiên bạn đã lấyvợ hoặclà ngườiChàm hoặclà ngườiChânlạp... và nhưvậy đờiconđờicháu đã hoàchủng với người bảnxứ. Nóinhưvậy tôi cóý nhấnmạnh là càng tiếnsâu vào miềnNam, lượng máu Tàu của didân khaihoang lậpnghiệp trongNam cólẽ ngàycàng loãng dần. Đốivới một thiểusố người ta cóthể dùng mắttrần nhìnthấy sựkhácbiệt qua vócdáng và thểchất. Nhưng bạn vẫn tựhào là ngườiViệtnam chodù cái họ Huỳnh, nếukhông phải gốcTàu thì tổtiên bạn sẽ "đớp" (adopt) cái họ Việtnam có ýnghĩa hơn là "vàng" chứ khôngmắcmớgì lại mượn tiếng HánViệt "hoàngkim" hay "huỳnhkim". Hìnhnhư chẳng thấy ai làm nhưthế vì tôi chưahề biết là cóngười có họ "Vàng", mà chỉ có họ Hoàng, mà ngườiTàu Quảngđông có cái họ đồngtông biếnthể là họ "Wong". Nhưng Hoàng với cáchviết khác cónghĩalà "vua", tứclà bàcon với một ông "Huang" ông "Wang" nàođó, mà "Wang" cònlà đồngtông với họ "Vương"! Một ngườibạn của chúngta mang họ Đỗ, bạnta chorằng giònghọ của nhà bạn là họ Nguyễn, tổtiên đổi họ khôngchừng cólẽ trong thờikỳ giònghọ Nguyễn lánhnạn trongNam vì có quanhệ tới Nguyễn Ánh. Lýlẽ của anh bạn mình cóthể sai bởilẽ là giađình bạn mình là Bắckỳ dicư 54. Cóđiềulà họ Nguyễn xuấthiện rấtnhiều với tên của người gốc Quảngđông, Triềuchâu và Hẹ ("Cácchú"). Hầuhết mọingười trong chúngta chỉ biết nói tôi đây là ngườiViệt dù không giảithích được nguồngốc cái họ Tàu của mình. Cái dỡ của ôngbà mình là ở chỗđó, cólẽ vì chiếntranh loạnlạc và đóikhát triềnmiên, nếukhông giờnầy ta khôngcòn thắcmắc tại sao LạcViệt, Lạchồng, Hùngvương, Hồngbàng, ĐạiNgu, ĐạiViệt, và Việtnam lại mang ngữtố HánViệt.

Theo sựsuyluận của tôi dựatheo những dữkiện lịchsử và ngônngữ, tôi luậnđịnh là từ "Tàu" rấtcóthể là do chữ "Tần" màra mặcdù vẫnchưa tìmthấy sựxuấthiện của cáchgọi nầy trong sáchvở xưa của Việtnam bởilẽ thưtịch cổ và côngvăn Việtnam còn giữđược từ thếkỷ thứ 10 đến 1857 đều viếtbằng tiếngHán gọi nướcTàu bằng tên triềuđại đang trịvì bênđó, baogồm cả chữNôm, tứcnhiên là lấy chữTàu hoặc dùng thànhtố đó để kýâm tiếngNôm, và cái âmNôm ta đọc là dùng tiếngViệt ngàynay để đọc, dođó, âm "tàu" chưachắc làđã được đọc nhưvậy từ ngànxưa. Xin nhắclạiđây chuyện đạiphu Khuất Nguyên là ngườinướcSở đã khẳngkhái chốnglại sựxâmlấn của quân Tần ("Tàu") và ông đã trầmmình tựvẫn vì tứcgiận Sở Hoàivương không nghe lờikhuyêncan để bị nướcTần thôntính. Vì lòng kínhyêu nhàthơ yêunước nầy nên dânnướcSở đã nấu bánh-ú thảxuống sông nơi Khuất Nguyên trầmmình để cá khỏi rỉa thânxác ông, dođó đãcó tục ngày TếtĐoanngọ mồngnăm thángnăm âmlịch. DânViệt cho mãitới ngàynay vẫncòn "ăn" TếtĐoanngọ cũng như tấtcả sắcdân của sáu nước bị nướcTần thâutóm thuởxưa mà giờđây toànbộ đã trởthành thựcthể Hántộc, mà cólẽ trong vôthức tấtcả đều xem ngườiTần là "ngườiTàu" xâmlược. Dân nướcSở, theo sáchvở, là một thànhphần trong khối BáchViệt, thổdân nguyênthuỷ sống phíadưới vùng phíanam hữungạn sông Hoànghà và toàn vùng lưuvực Sông Dươngtử về phíanam, mà Bình Nguyên Lộc cholà họ thuộc chủngtộc Mãlai, trongkhi các nhàdântộchọc Tâyphương ngàynay phânbiệt rõ thành ngườiNamÁ, haylà Austroasiatic, và Malay, thuộc Austronesian, và cảhai là tổtiên của tấtcả những cưdân phânbố khắp vùng đôngnam ChâuÁ. Ngoàira ta cũng cóthể suyluận căncứ vào thờiđiểm lịchsử và vịtrí địalý, cưdân nướcSở, nằmtrong địaphận của Tỉnh Hồbắc thuộc Trungquốc ngàynay, phảicó nguồngốc BáchViệt. Có sách còn khẳngđịnh họ là tổtiên của dântộc Nùng, hậuduệ của dân một nước có tên là Thươngngô thờicổđại có từ 4000 năm TCN (trướcCôngnguyên). Vìlẽđó, khi nhàHán tiêudiệt nhàTần, những ngườidân thuộc các sắctộc cógốc BáchViệt trong sáu nước bị nướcTần thôntính (phải hiểu là dânchúng trong mỗi nước là một tậphợp của nhiều sắcdân bảnxứ đã hoàchủng với dân của người thuộc giaicấp thốngtrị đứngđầu là vua hay vương) đã dễdàng chấpnhận sự caitrị và đồnghoá của ngườiHán (thờibấygiờ kháiniệm nầy đốilập với "ngườiTần"), Thờiđiểm đó baogồm luôncả nhiều sắctộc cưdân dòngdõi BáchViệt của nước NamViệt dưới sựcaitrị của một vịtướng nhàTần là Triệu Đà. Theo thờigian, vì những lýdo biếnthiên lịchsử như ta đã biết, ta đã hoàđồng kháiniệm "ngườiHán" và "ngườiTàu" vàochung một giỏ theo nghĩa ta dùng ngàynay, ychang như trong tâmthức "ngườiHán", là họ ýthức được "tộcHán" là một tổngthể kếthợp đadạng. Dođó ta không lấylàmlạ ngàylễ ở Trungquốc hiệnđại không có ngàylễ nào gọilà lễ Ngưu, Thuấn, Lưu Bang (Hán Caotổ), Lý Dân (Đường Tháitổ), hay ngaycả tên đườngphố, dườngnhư khôngcó tên đườngphố nào gọi là đường Viêm Đế, Châu Vănvương, Đường Minhhoàng, Khanghi hay Cànlong (đạidiện cho dântộc Mãnchâu đã bị Hánhoá), v.v. Điềuthúvị là ở Sàigòn ngàyxưa trước năm 1975 ta lại có những tên đườngphố như Khổngtử, Trangtử, Hảithượng Lãnông, Triệu Đà, v.v... Trungquốc ngàynay là một nước chínhthức gồmcó đạiđasố thànhphần dântộc mà tôi gọilà "ngườiHán-tạppínlù" và trên 50 sắctộc thiểusố chưa hoàntoàn bịHánhoá, nói mộtcáchkhác, là một liênbang "hợpchủngquốc" thànhhình từ thờicổđại và nếu xứ nầy khôngcó chữHán gắnbó họlại vớinhau, ngàynay nướcTàu cóthể đã bị chianămxẻbảy khôngkhácgì Âuchâu. DântộcHán tự bảnthân trong giòngmáu của họ cũng đã chanhoà đủ các thànhphần sắctộc rồi, và trên mộtnửa số các dântộc thiểusố, họ là các sắctộc thuộc chủng BáchViệt (hãy sosánh chủng ẤnÂu của các xứ trong Cộngđồng Âuchâu). Nhưvậy ta cũng có thể suyra, trong giòngmáu họ cũng đã chảy đều một phần máumủ của dânBáchViệt.

Dođó, "ngườiTàu" ngàynay ("Chinese") vềmặt dântộchọc, cái tổngthể của "dântộcTàu" bắtđầu thànhhình lớnmạnh và nhanhhơn saukhi nướcTần ("Chin") tómthâu lụcquốc (Sở, Yên, Tề, Nguỵ, Hàn, Tấn), và kháiniệm "ngườiHán", ápdụng chung cho tấtcả ngườidân sống trong lãnhđịa Trunghoa "liênbang" thốngnhất kểtừđó nhưng đólà sợichỉ nốikết xuyênsuốt từ thời Viêm Đế chođến bâygiờ, chỉ thựcsự xuấthiện saukhi Lưu Bang (Hán Caotổ) tiêudiệt nhàTần lậpnnên nhàHán. Trước năm 199 TCN, nướcTần (nướcTàu) chỉlà một nước nhỏ ("bang") nằm trên vùng Tâybắc thuộc Tỉnh Thiểmtây (vềsau nớirộng thành vùng TamTần ("BaTàu") trongđó baogồm nướcThục (Tứxuyên ngàynay), nóichung là vùng Quantrung (Guanzhong) của Trungquốc bâygiờ. Saukhi thốngnhất nướcTàu, Tần Thỉ-Hoàng (221-208 TCN) đã huyđộng hơn 500 ngàn binh (consố tolớn nầy rõràng là một tâphợp hùngbinh của những nước đã bị nhàTần thutóm -- và trongđó thựcsự đãcó sự hoàlẫn các sắcdân bảnxứ của dântộc BáchViệt rồi (như thídụ về sựviệc nướcSở tómthâu nướcThươngngô, haylà thànhphần dân nướcViệt của Câu Tiễn và nướcNgô của thời Xuânthu Chiếnquốc) tiếnxuống xâmlấn vùngđất được cổthư Tàu mệnhdanh là NamViệt. Dĩnhiên là thờiđó vùng nầy chưa bị sátnhập "liênbang" Trunghoa mặcdù từ thếkỷ thứba TCN, Triệu Đà đã thốnglĩnh vùngđất nầy trongđó baogồm Giaochỉ, Quảngtây, Quảngđông, và Phúckiến... Saukhi nhàHán diệt nhàTần ở phươngBắc, nhân sựhỗnloạn ở vùng Trungnguyên, Triệu Đà lên làmvua (Triệu Vũvương) và đặttên nước là NamViệt, thủphủ đặttại Phiênngung (nay là tên của một khuquận ở Thànhphố Quảngchâu hiệnđại -- mộ của ôngta vẫncòn ởđó). Thànhphần dânsố lúcbấygiờ đasố vẫncòn là dân của các sắctộc thuộc tộc BáchViệt, ngaycả chođếnkhi Hán Vũđế đemquân thôntính và sátnhập nước nầy vào lãnhthổ Trunghoa năm 112 TCN. Giaochỉ vềsau trởthành một châu của nhàHán và được đặttên là Giaochâu. Dưới sựcaitrị khắcnghiệt của nhàHán, thổdân bảnxứ -- gốc LạcViệt và rấtcóthể có mối quanhệ trên một chừngmực nàođó với một sắctộc là tổtiên của người Mon-Khmer ngàynay (căncứ vào những vếttích từvựng cănbản dù rấtít còn hiệndiện trong tiếngViệt), là ngườiViệt cổđại trướckhi có sự táchra thành nguờiMường và ngườiViệt -- dưới sựlãnhđạo của hai bà Trưng Trắc và Trưng Nhị, họ đã nổidậy chốnglại quân thốngtrị nhàHán nhưng thấtbại. Nhiều người đã bỏchạy lên miền Thượngdu mà ta vẫncòn gọichung là "ngườiThượng", người ởlại miền đồngbằng chịu sựđồnghoá của ngườiHán -- Hánhoá -- và trởthành "ngườiKinh", haylà ngườidân ở vùng kinhthành. Để củngcố sựthốngtrị của họ, nhàHán thiếtlập Annam Đôhộphủ và bắtđầu tiếntrình khaihoá và đồnghoá dânbảnxứ -- ngườiAnnam thànhhình (thuậtngữ Annam và dânAnnam đượcdùng để phânbiệt với dânLạcViệt trướckhi bị đồnghoá). Trongkhi Sĩ Nhiếp mang vănhoá Trunghoa đến "Hánhoá" dânbảnxứ, những ngườilính viễnchinh thuộc đủ mọi sắctộc của nhàHán cộngvới những lànsóng ngườidicư đã đếnđây và nhiều người đã không quayvề lại nơi chônnhaucắtrún xalắcxalơ ở phươngBắc, và họ đã nhận "Annam" làm quêhương, lấyvợ đẻcon, gópphần thúcđẩy tiếntrình "Hánhoá", và ngượclại họ cũng đã bị "Annamhoá" bởi đámđông đasố "ngườiKinh". (Sosánh thêm sựkiện línhMỹ đến miềnNam Việtnam chỉ trongvòng 10 năm 1965-1975 và họ đã đểlại hơn 50 ngàn đứa conlai "Việthoá". Nếumà cha của chúng có chọn ởlại Việtnam, đám conlai vẫn nói tiếngViệt như ngườibảnxứ chodù chúng có mang họ Mỹ nàođó, giốngnhư "dânTây" sau 1954.) Và quátrình này đã tiếpdiễn qua nhiều triềuđại suốt 1000 năm dưới áchthốngtrị của ngườiHán, ngaycả saukhi nướcViệt đã giànhđược độclập từ năm 936 (vào thời bên Trunghoa nhàĐường đang suysụp), kinhqua sự sùngbái Nhogiáo, chếđộ phongkiến đượcxem là ưuviệt thuởxưa, và sự thầnphục nướcTàu chomãiđến năm 1884 khi nhàNguyễn kýkết Hiệpđịnh Huế với Pháp cụthể phủnhận sự thầnphục triềuđình nhàThanh! Dođó, sựhìnhthành của ngườiViệt thựcchất là từ sựhoàchủng của ngườidân bảnxứ ("50 con xuốngbiển") với dânbảnđịa và dântứxứ từ khắpnơi ở phíabắc, baogồm cả thànhphần quân nhàHán thờibấygiờ cũng đãcó sựhoàchủng rồi, và phíanam (Môn, Khmer..) tới. Vìvậy, khi bànđến kháiniệm "ngườiViệt", ta phảihiểu là ngườiViệt của thờiđiểm thếkỷ 21 (nói tiếngViệt với ngữtố đồngnguyên với tiếngHán) khôngphải là ngườiViệt của thếkỷ thứnhất hay của thời Hùngvương (cóthể dân thờiđó nói một thứ "tiếngLạcViệt" cổ thuộc gốc Môn (?) và giỏi về kỹthuật luyện đồngthau, và ta cũng nên tựhỏi thêm tạisao chaôngtổtiên chúngta đến ngàynay lại quênmất cách đúc trốngđồng?).

Trong mỗi giaiđoạn của quátrình pháttriển của mỗi dântộc, vềmặt địalý và lịchsử, ta cóthể nhậnthấy rằng thựcthể dântộcViệtnam, pháttriển songhành với sựthànhhình của dântộcHán, càngxuống địabàn phíaNam, tính hợpchủng với ngườidân bảnxứ phíanam càng đậmnét như ta nhậnthấy khi đisâu xuống tầng bảnđịa. Nếu bạn sang viếngthăm các tỉnh thuộc miềnnam của Trungquốc ngàynay, nhấtlà Tỉnh Quảngtây, bạn sẽ thấy ngườidân của tỉnh nầy, không khácbiệt mấy với dânViệtnam ta, thídụ so về mặt thểchất, nhưlà vócngười nhỏnhắn so ngườiTàu phươngBắc caolớn (do họ hoàchủng lầnnữa với "rợHồ" thuộc gốc Tartar, ngườiAltaic, ngườiKim, ngườiMãnchâu, ngườiMôngcổ...) và tậpquán ănuống, thídụ, cơmgạo và bún là mónăn chính của người phươngNam thayvì bánhbao làmbằng bộtmì của "ngườiHán" phươngBắc. Cái điểmchung trong cái vănhoá ẩmthực của tấtcả là ai cũng đều biết dùng "đũa" (một từ có cùng gốc với tiếngHán), uốngtrà ("chè"), một đặcsản phátxuất từ phươngNam ở vùng Phúckiến, haylà nướcViệt của Câu Tiễn ngàyxưa. Cũng với cáinhìn tươngtự, ở xứta, càng xuốngsâu vào trongNam của nướcViệt thờihiệnđại, yếutố bảnđịa hoàchủng với dânbảnxứ (ngườiLâmấp, ngườiChàm, ngườiMôn, ngườiChânlạp, v.v. thuộc các nền vănhoá khácnhau trongđó baogồm nền các vănhoá Sahuỳnh, Hồigiáo, Ấnđộ, Ốceo...) cũng dầndần hiện rõnét hơn. Dườngnhư nơinào có địadanh bảnđịa nơiđó càng mang đậmnét bảnxứ, thídụ, Đànẵng, Quảngđức, Buônmêthuộc, Pleiku, Đắclắc, Phanrí, Sóctrăng, Hàtiên... Tưởng cũng nên nhắclại là hầuhết những địadanh ở Việtnam ngàynay, ngaycả tại những vùng mới được sátnhập vào lãnhthổ Việtnam từ sau thếkỷ thứ 12 như từ Thuậnhoá trởvào miềnNam, từBắcchíNam nơinào cũng đầyrẫy những địadanh tiếngHánViệt hoặc đốixứng hoặc đã cósẵn bên Trunghoa từ ngànxưa, thídụ, Sơntây, Tháinguyên, Hànội, Hàbắc, Hànam, Hàđông (ta "chôm" luôn cả thànhgữ "sưtử Hàđông"!), Quảngtín, Quảngnam (đốixứng với Quảngđông và Quảngtây), Tâyninh, v.v. quánhiều kểkhôngxuể, và điềugì đã buộc ngườita khôngdùng địadanh bảnđịa đãcósẵn mà lại đặt những tên mới nhưvậy nếu chúng không mang một ýnghĩa đặcbiệt nàođó với cưdân ởđó? Thànhphần dânsố từđó cũng phảnảnh mộtcách chừngmực, thídụ, bảnsắc người thuộc Tỉnh Hàđông khácvới người vùng Tỉnh Sóctrăng, dân Thuậnhoá dĩnhiên là có những nét cábiệt khácvới dân Phanrang.

Ngàyxưa ngườiTàu phươngBắc gọi những người phươngNam là "NamMan", nóichung là "man" là "mọi". Tổtiên của những ngườiKinh sống ở vùng đồngbằng SôngHồng ngay từxưa lại cũng dùng từ "mọi" để chỉ người dânthiểusố ngườiThượng sống trên miềnthượngdu, mà họ cóthể đãtừng là chủnhânông của vùng đồngbằng ruộnglúa màumỡ và chỉvì họ bị đànáp, tànsát, truyđuổi, bấthợptác với ngườiHán thốngtrị chonên đãbỏchạy lên miềnnúi rừngthiêngnướcđộc (sosánh những biếncố xungđột sắctộc ở miền Tâynguyên đã đẩy hàngngàn người thuộc dântộc thiểusố gốc Mon-Khmer sang Cambốt 10 năm trướcđây.) Nếu quảthật là họ cùng gốc với tổtiên của ngườiKinh sinhsống ở vùng bìnhnguyên thì ngườiKinh đã không gọi những ngườiThượng bằng cái danhtừ "mọi" mộtcách trịchthượng có tínhcách miệtthị nhưvậy (ngượclại cũng thế, Việtkiều sống ở Cambốt trong lịchsử đã bị cápduồn baolần?), trongkhiđó lịchsử chothaây ngườiViệt baogiờ cũng tửtế với "Hoakiều" sốngchung với họ mặcdù mẫuquốc của họ đã liêntục hiếpđáp dânViệt trong suốt chiềudài lịchsử dựngnước và giữnước! Trước những biếncố dẫnđến cuộc chiếntranh biêngiới giữa Việtnam và Trungquốc năm 1979, nhànước Việtnam longại về một viễntượng "độiquân Tàu thứnăm" ở trongnước nên đã có chínhsách mởcửa biêngiới và côngkhai khuyếnkhích, nhưng không épbuộc, Hoakiều rờibỏ Việtnam. Bấygiờ chỉcó mộtsốít khoảng 100 ngàn kiềudân chấpnhận trởvề cốquốc của chaông mấy đời trước qua ngã Namquan và Móngcái, còn số hàngtrămngàn người cònlại đều theochân ngườiViệt chọn quêhương thứba khác trên thếgiới. Tínhcảthảy trong thậpniên 1975-85, khi ngườita nói hơn một triệu người dânViệt bỏnướcrađi, cónghĩalà hơn nửatriệu ngườiHoa đãđược baogồm trongđó. Khi sang địnhcư ở nướcngoài, Hoakiều Việtnam tỵnạn vẫn giữ sự giaodu làmăn vơi ngườiViệt hơnlà ngườiTàu đến từ các xứkhác. Như ta đã biết, ngườiHoa sinhsống trong những nước ĐôngnamÁ rất nhiều, Philuậttân, Namdương, Tháilan, và đặcbiệt là ở Mãlai với dânsố Hoakiều chiếm trên 33 phầntrăm (thốngkê chínhthức) sovới người gốcMãlai bảnxứ, mà sựhoàchủng ở những xứ đó cólẽ sẽ không lặplại những gì đã xảyra ở xứta -- ngườiHán thốngtrị và xôđuổi dânbảnđịa lên miền rừngnúi -- vì lịchsử chothấy khi kinhtế của những xứ đó mỗikhi cóđiều trụctrặc gặp khókhăn là Hoakiều ởđó bị "làmthịt" theo đúng nghĩađen của từ này. Lịchsử ghinhận trong quákhứ đãcó hàng trămngàn Hoakiều bị tànsát ở Philuậttân, Mãlai, và Namdương. Chuyệnnày đã xảyra ngaycả trong thờiđại ngàynay tại Namdương thời thậpniên 60 và chỉ mới 10 năm trướcđây chodù đasố ngườiHoa ở xứđó đều mang tênhọ ngườiNamdương! Trongkhiđó, theo thốngkê chínhthức thì có baonhiêu "Hoakiều" ở Việtnam? Chỉ mới hơn 1 phầntrăm dânsố! Nếuthế, ta cóthể đặt câuhỏi là dânTàu từ phươngBắc xuống Việtnam từxưanay đã biếnđiđâu hếtrồi? Rõràng là số dânTàu dicư đến Việtnam trongsuốt hơn haingàn nămnay đã biếnthành một thànhtố khôngphânbiệtđược trong cái tổngthể cấuthành dântộc Việtnam. Về mặt thểchất, bạn đã đến Mỹ và tự quansát và đã thấy, trẻcon Việtnam ngaycả của của thếhệ thứnhất sanh ở Việtnam nhưng lớnlên ở Mỹ đềucó vócngười caolớn, trắngtrẻo, và chúng thường bị nhìnlầm là ngườiTàu giữa đámđông dânÁchâu như ngườiViệt thuộc thếhệ chachú mới đến, ngườiPhi, hay ngườiCampuchia nàođó. Dođó, những lýluận bàncải về nguồngốc dânViệt thuộc giốngdân NamÁ (aka "BáchViệt") cóphải là từ lụcđịa xuống hay từ các hảiđảo miềnNam lên 10 ngàn nămtrước (?) thì khôngănnhậpgì tới sựkiện quantrọng là sựhoàchủng là giữa "Hántộc" từ phươngBắc xuống với "Việttộc" chora dântộc Việtnam ngàynay vềmặt dântộchọc.

Vìvậy cách luậngiải "ngườiViệt là sựhoàchủng của ngườibảnxứ (tứclà dânLạcViệt thuộc BáchViệt) với "ngườiHán-tạppínlù"" có liênhệ mậtthiết với sựkiện ngườiViệt mang họ Tàu, nếukhông, làmsao ta lýgiải được sựkiện mỗingười trong chúngta đều mang họ Tàu? Cóngười chorằng nhiều họ đãđược vua thưởngcho vì cócông. Nhưng triềuđại Việtnam chỉcó ngầnấy họ, nhàTrần, nhàLê, nhàNguyễn... Còn họ của mấy ôngvua thì các ngài lấyđâura, xin của ai, ai thưởng cho? Họ của ngườiViệt chỉcó nămba chục họ đổlại, còn họ Tàu bên Tàu thì nhiềukhôngkểxiết, khôngphải trămhọ mà cả hàngngàn họ. Ta nhận thấyrõ họViệt là một "sub-set" của hàngngàn họ Tàu kia. Thựcra ta cóthể làmnghiêncứu và truynguyên ra những họ Việt tươngđồng cùnggốc của những họ của những nhóm ngườiHoa gốc Quảngđông và Triềuchâu, của những nhóm khác có tổtiên làmquan bên Tàu bị đàyải điđến chốn của bọn "mandimọirợ", và của những người thuộcvào số người cònlại khác để giúp ta cóthể quyra là có nguồngốc từ dândicư đã đến từ miềnNam nướcTàu, cũngnhư từ những đám línhviễnchinh hỗnhợp đủ các sắctộc bênTàu có tổtiên đã bị "Hánhoá" (mà tôi gọilà "ngườiHán-tạppínlù") trướckhi thừalệnh đến xâmchiếm vùngđất Giaochỉ. Đasố những kẻthahương đó -- phầnlớn là những traitráng xuấtthân cùngđinhcựckhổ -- đã địnhcư vĩnhviễn ở vùngđất mới nơiđây. Nênnhớ là thờixưa giaothông rất khókhăn, cóngười cảđời cólẽ chưabaogiờ rờixa quá 50 câysố khỏi làngmạc của họ, khi họ đã đếnđây rồi họ sẽ khómà có phươngtiện để trởvề cốquốc. Saukhi địnhcư lậpnghiệp họ đã lấyvợ ngườibảnxứ và hoànhập vào dòng "Việttộc", sanh cháu sanh chít, tấtcả dođó đều mang họ Tàu. Kháiniệm "Hánhoá" là một từ lộingược dòngthờigian baogồm luôncả đasố người trong đám 500 ngàn línhviễnchinh của Tần Thỉ-Hoàng xuống chinhphục miền NamViệt và đasố những ngườiđó đã bị "Tầnhoá" (Tàuhoá?) trướckhi bị nhàHán "Hánhoá". Nóiđinóilại kếtluận chủyếu vẫnlà phầnlớn dânViệtnam chúngta ngàynay là hậuduệ của dânbảnxứ đã hoàchủng với những ngườiTàu ("ngườiHán-tạppínlù") đến vùngđất nầy ròngrã từ hơn haingàn năm đỗlạiđây, tínhluôn thờiđiểm kểtừkhi nướcViệt giànhđược độclập từ năm 936, và nhưvậy dântộc Việtnam đã thựcsự thànhhình như ta thấy ngàynay là cái tổngthể hoàhợp chủngtộc của "thổdân" và ngườiđếnsau từ phươngBắc trong suốt mộtngàn năm Bắcthuộc và của những triềuđại tiếptheo sauđó. Hãy sosánh cái "melting pot" của nướcMỹ, hay đúnghơn là của các nước NAMMỸ, vì ta cóthể nhậnthấy môhình chủngtộc của phầnđông dânsố các nước châuMỹLatinh sau chỉ 300 năm bị người Tâybannha thốngtrị và đồnghoá, thànhphần "Hispanic" (dânbảnxứ hợpchủng với ngườiTâybannha datrắng) đasố manghọ Tâybannha và nói tiếngTâybannha, còn dânbảnđịa vẫnlà dânbảnđịa, có sựphânbiệt rõràng, và ở xứta, dânbảnđịa chínhlà "dânThượng".

Nếuthế tạisao ngườiViệt lại không "ưa" ngườiTàu? Bạn có "ưa" ngườiTàu ở Việtnam không? Khônghỏi nầy thật khó trảlởi. Nóiđúngra là ta khôngưa cái nướcTàu khổnglồ phươngBắc thườngxuyên ănhiếp nướcta chứ khôngphải cánhân Hoakiều nàocả. Bằngchứng là ngườidân xứta đã sống rất hoàđồng với nhiều cộngđồng ngườiHoa chungquanh, đasố là hậuduệ của những người mới dicư đếnsau cở từ 500 năm đỗlại đây, đólà ngườiQuảngđông, ngườiHẹ, ngườiHảinam, ngườiPhúckiến, và người Minhhương baogồm ngườiTriềuchâu, mà trên thốngkê chínhthức thiểusố ngườiHoa ở Việtnam mới hơn khoảng 1 phầntrăm dânsố. Bởi những lýdo lịchsử, nướcViệt dườngnhư lúcnào cũng ởtrong tưthế chuẩnbị để đốiđầu với những đedoạ uyhiếp từ anhTàu (để chỉ Trungquốc) vì anhta quámạnh xưanay, nhấtlà vào thờiđiểm của thếkỷ 21 ngàynay. Ttừxưađếnnay nướcViệt lúcnào cũng phải hoàhoãn tìmcách phòngvệ để khỏibị Bắcthuộc mộtlầnnữa. Ngàynay nhànước ta chơi với anhTàu nhưng, dânta cũngnhư ngườiĐàiloan, ngườiTângiaba, người Mãlai -- về mặt thờigian thì họ thuộc thờicậnđại -- khôngai muốn trựcthuộc Trungquốc hết mặcdù thànhtố ngườiTàu ở những xứ này rấtlà đôngđảo. Môhình chủngtộc của Việtnam chínhlà hìnhảnh của Đàiloan sau haingàn năm nữa, nếu xứ nầy còn tồntại như một thựcthể riêngbiệt như ta thấy ngày hômnay, dân của xứ này sẽ không nhận họlà "ngườiTàu" mà họ sẽ tự xem mình là dânĐàiloan (ngàynay đãthế) mặcdù thànhphần dânbảnxứ ("thổdân") Đàiloan rấtlà ít (nếu bạn sang Đàiloan và thấy rấtnhiều người nhaitrầu bỏmbẻm khắpnơi, đólà hậuduệ của dânPhúckiến, là hậuduệ của sắctộc ÂuViệt trong tộc BáchViệt đã hoàchủng với "ngườiHán-tạppínlù" chứ khôngnhấtthiết phàilà "thổdân" gốc Austronesian).

Cóphải nói nhưvậy mọingười trong chúngta mang họ Tàu đều có tổtiên là ngườiTàu hết à? Trảlời thoảđáng câuhỏi nầy chưacó nghiêncứu đứngđắn nào trựcdiện với vấnđề mộtcách kháchquan (khôngcó đầuóc thiên Tàu hoặc bài Tàu) và khoahọc (nhưlà lập bảng môhình gene-DNA -- khônghiểusao các ông khoahọcgia nhàta vẫncòn chưa thựchiện nổi dựán nầy -- cũngnhư đồngthời tiếnhành những nghiêncứu mớimẻ về lịchsử cổđại của các dântộc thuộc tộc Báchviệt như đã được ghichép rảirác và tảnmạn trong cổthư của Tàu nhưng chưacó nghiêncứu nào nhắcđến chúng, khôngcứphải nhaiđinhailại những điều đãcósẵn từ Hoàng Lê Thôngnhất Chí, Đạinam Sửlược, Việtnam Sửlược, v.v...) Tómlại, dưới mắtnhìn của tôi, ngườiViệt của nướcViệt ngàynay chínhlà hậuduệ của một tổngthể thànhtựu và kếttủa từ đám cháuchít của dânbảnđịa -- tính luôncả những nhóm đã bị hoàchủng hoàntoàn trướcđó -- họ là những ngườigốcTàu đã hoàntoàn "Annamhoá" từ nhiềuđời liêntục trongsuốt hơn haingàn năm trước và đã trởthành "ngườiKinh" hay "dântộcKinh". Trong thờiđại ngàynay cứ đơngiản nhìn quanh bạn những ngườiquenbiết là bạn thấyngay tỷlệ Tàu/Việt khácao, đólà chưakể những người gốcTàu đã hoàntoàn Việthoá. Thídụ, bênngoại của tôi, nguyên cũng là người gốc Hảinam và ôngngoại tôi vẫncòn nói trọtrẹ tiếngViệt, nhưng nay tấtcả giađình phía cậudì cùng anhemcậumợ đều đã trởthành ngườiViệtnam 100 phầntrăm, và dĩnhiên là cái họ Diệp chưahề bị thayđổi. Còn "ngườiThượng", họ là ai? Họ chínhlà những ngườidân bảnđịa bị đẩylên vùng miềnthượngdu (tổtiên của Mạc Đặng-Dung là người cóthể thuộc dântộcTày -- Dai, Tai, Thai -- mà có sách gọilà dântộcĐản thờicổđại), trongsốđó cócả "ngườiMường" (gầngũi với ngườiViệtnhất, và Vua Lê Lợi cóthể là người gốcMường) là nhữngngười bấthợptác với những ngườichủ mới trên đấtđai của họ, là giaicấp thốngtrị của nhàHán bắtđầu trướchơn thuở vùngđất Giaochỉ được đổitên thành Giaochâu vàokhoảng năm 197.

Dođó từ câuchuyện nguồngốc họ P. của tôi và họ Diệp bênngoại tôi, nói thêm dămbacâu nhànđàm về họ Huỳnh của bạn, rồi nếu có tán thêm về họ Khổng, họ Đỗ, họ Võ, họ Cao, họ Đoàn, họ Trịnh, họ Lâm, họ Lê, họ Lưu, họ Phạm, v.v.. cuốicùng kếtluận tấcả vẫn đềulà những họ Tàu. Và nóichung, khôngcó họ nào là họ Việtnam thuầntuý cả, kểcả họ Nông. Ngườita cũng chorằng họ Nông là họ của ngườiNùng nhưng thựcra đó cũnglà họTàu! Nói về ngườiNùng, nhưđãkểtrên, đâylà nhóm dântộc thiểusố cómặt khắpnơi từ trên miền thượngdu Bắcbộ ở Việtnam trảidài đến suốtcả vùng miềnnam Trungquốc. Dântộc nầy ở Trungquốc ngàynay ngườita gọilà tộc Tráng, dù họ vẫn giữ bảnsắc riêng thuy đasố bâygiờ cũng đãbị Hánhoá khánhiều, tấtcả hầunhư ai cũng đều mang họ Tàu như ta. Cũngnhư sắctộc LạcViệt, tổtiên của dânNùng là một thànhphần của các dântộc BáchViệt của trên 4000 năm trước nằm trên địabàn miềnNam Trunghoa vượtqua bên tảngạn Sông Dươngtử lêntận đến vùng thuộc Tỉnh Sơnđông miền Đôngbắc nướcTàu trướckhi ngườiHán bànhtrướng đến chiếmlĩnh và đồnghoá. Trong thờiđại ngàynay, dântộc Tráng (Nùng) là một dântộc có sốdân thiểusố đôngnhất thếgiới, hơn 20 triệu người, sống trong một lãnhthổ mà họ khôngcó quốcgia riêng (quốcgia riêng của họ ngàyxưa đã bị thaythế bằng nướcSở cáchđây trên 2500 năm). Địabàn tậptrung của dântộc nầy ngàynay nằm trong khuvực tựtrị của Tỉnh Quảngtây, Trungquốc. Ngàyxưa, ngườiNùng là người bấthợptác với ngườiHán, số người chấpnhận sựHánhoá, ngàynay đã trởthành ngườiQuảngđông, ngườiPhúckiến! Tôi đã từng hoàinghi là ngườiViệt cổđại của tổtiên dântộc Việtnam ngàynay có máumủ quanhệ với dânNùng nhưng luậncứ nầy chỉ căncứ trên những sựkiện vănhoá như divật trốngđồng mà chotới ngàynay họ vẫncòn sửdụng vào các dịp lễlạc (họ còn có cả chuyệncổtích về nguồngốc trốngđồng), sựtích nỏthần, và vềmặt ngônngữ, ngữpháp của tiếngNùng có cấutrúc danhtừ đitrước hìnhdungtừ đisau, và vếttích nầy vẫncòn hằndấu trong tiếngQuảngđông, thídụ, "gàcồ" họ gọilà "cáycông" (tiếng Phướckiến, Triềuchâu, và Hảinam cũng đềucó cáchnói tươngtự.) Cóđiều là khi tôi nghiêncứu từnguyên đã không tìmthấy sựtươngđồng nào đángkể với các cụmtừ cơbản giữa tiếngNùng và tiếngViệt, cólẽ vì từnguyên tiếngViệt đã bị Hán lấnát gầnhết.

Sởdĩ tôi dàidòng nhưvậy vì vấnđề ngônngữ và dântộc đều có mốiquanhệ mậtthiết vớinhau, vídụ, sự táchrời ngườiKinh và ngườiMường từ ngườiViệtcổ bảnxứ giốngynhư sựtáchrời của tiếngViệt ra khỏi ngữchi Việt-Mường. Thựcra nhậnthức này chỉ nảysinh trong tôi sau những cốgắng truytìm nguồngốc tiếngViệt, cụthể hơn, đólà từnguyên tiếngViệt có gốcHán. Tôi nhậnthấy sự hìnhthành dântộc Việtnam và tiếngViệt có rấtnhiều điểmchung, đólà cáinền BáchViệt, còn cụthể thì tôi vẫn chưabiết cái nềnnguyênsinh (aborginal stratrum) của LạcViệt tiếpcận với thànhphần sắctộc thiểusố nào ngàyxưa để bắt câycầu nối bị đứtđoạn bắtđầu từlúc dân LạcViệt saukhi đã trảiqua hết sự caitrị của 18 đời Hùngvương -- kéodài tốiđa là 500 năm, tuổithọ thờiđó khôngcao -- tìnhhình ở xứ Giaochỉ thờibấygiờ đã rasao trướckhi hoànhập vào nước NamViệt của Triệu Đà? Đám dânbảnxứ có ngónchân giaonhau đã biệtdạng chốnnào khi nhàHán đến caitrị xứ nầy? "50 con lênnúi?" Dântộc đó cólẽ phải biết trồnglúa, ăntrầu, nhuộmrăng, xâmmình, đánhcá, luyệnđồngthau, đúc trốngđồng, v.v... tuỳtheo thờiđiểm và khônggian mà ta xácđịnh là muốn bắtnguồn vùng Hồnam Độngđìnhhồ hay chỉ tính từ vùng Châuthổ Sông Hồng, mà ở cả hai vùng đều cómặt những người thuộc sắctộc Môn (thuộc Mon-Khmer) vì trong tiếngViệt đã giữlại những dấuấn đángkể vì ngoài sự vaymượn từvựng do sựgiaotiếp ra còn phải có mối liênhệ cậtruột nàođó trướckhi ngườiHán tới.

Bànđến vấnđề ngônngữ, sự hìnhthành một dântộc thường điđôi với sự hìnhthành tiếngnói của dântộc đó. Những yếutố cấuthành tiếngViệt hiệnđại, trong quátrình pháttriển, yếutố mạnh sẽ lấnát những yếutố yếu. Dođó, nghiêncứu về nguồngốc dânViệt cầnphải có sựhỗtrợ của những thànhquả nghiêncứu về tiếngViệt. Và ngượclại đốivới tộcHán cũng thế vì ngườita cũng đã tìmthấy rất nhiều dấuvết từ "BáchViệt" trong tiếngHán (như yếutố Mon-Khmer trong tiếngViệt). Bàiviết nầy chẳng phảilà bài nghiêncứu về Việtngữ chonên những kếtluận vắntắc nêura ởđây là hệluận rúttỉa từ những nghiêncứu của vấnđề đó màra. Tuy những nhàngữhọc Tâyphương ngàynay -- theo thiểný, có điều phiếndiện và thiếu "ngữcảm", tuylà "Tây" nhưng khôngnhấtthiết mấy ổng đúng vì đasố dựavào thôngtin do "informants" hay "thôngdịchviên" cungcấp, sửdụng côngcụ ngữhọc ẤnÂu mộtcách máymóc và cứngnhắc cũngnhư không "master" ngônngữ liênhệ mà họ nghiêncứu -- đều kếtluận là tiếngViệt có nguồngốc NamÁ (Austroasiatic, aka "Báchviệt") thuộc ngữhệ Mon-Khmer, ngữchi Việt-Mường pháttriển từ tiếngViệtcổđại, haylà "Vietic". Trong tiếngViệt hiệnđại tấtcả những thànhtố tiếngHán cổđại và hiệnđại đều hiệndiện rõnét và được sửdụng tíchcực, nhấtlà vềmặt từvựng, baogồm luôn những từ cănbản, trongkhiđó tiếngViệt lại cáchxa rấtnhiều với những ngônngữ thuộchệ Mon-Khmer. Dùlà trong bấtcứ ngônngữ nào trên thếgiới ngàynay đều có những yếutố vaymượn ngoạilai, nhưng những từ cơbản dùng trong sinhhoạt hằngngày cũngnhư những kháiniệm để chỉ nhự sựvật và hiệntượng xungquanh ítkhi cósự vaymượn. Dođó sựtươngđồng của những từ cơbản này trong tiếngViệt với nhiều phươngngữ tiếngHán cho thấy mốiquanhệ của chúng không chỉ đơngiản là sựvaymượn thuầntuý mà cóthể có mốibànghệ vì lýdo cả hai dântộc Hán và Việt, nhưđãkểtrên, hìnhthành do sựhoàchủng lẫnnhau. Sựkiện nầy chora kếtquả phảnánh rõnét trong hầuhết các phươngngữ tiếngHán và tiếngViệt. Giốngnhư vềmặt dòngmáu sắctộc, càng tiến về phươngNam, yếutố "Hán-phươngBắc" loãngdần và yếutố "bảnđịa-phươngNam" đậmlên. Cách sửdụng từvựng ở miềnBắc Việtnam chođến ngàynay vẫncòn bị ảnhhưởng tiếngHán, cả cổđại và hiệnđại, mộtcách mạnhmẻ trongkhi tiếng miềnNam biếnâm và kếtnạp nhiều ngữtố bảnđịa, thídụ "lợn" (HánViệt "độn") đốilập với "heo" (HV "hợi"), ngan | ngỗng, giời | trời, giăng | trăng, bố | tía, mợ | mẹ, xơi | ăn, tiểu | đái, đéo | đụ ... chodù trong tiếngNam vẫn còn lưugiữ những âmvị cổ như Việt | "Jiệt", vô | "dô"... Đồngý là sốđếm "một" đến "năm" trong tiếngViệt đồngnguyên với các thứ tiếng Mon-Khmer, nhưng khôngcó ôngTây nào biết "bánhchưng", "bánhdày", "dưahấu", "đậuphụng", "bắp", "chảlụa", "ruốc"... đều  đồngnguyên với tiếngHán. Câuhỏi đặtra ởđây là nếu trên 90 phầntrăm từvựng trong tiếngViệt có mốiquanhệ trựctiếp với tiếngHán, thànhphần dânViệt cóphải có cùng tỷlệ?

Nhiều chủngtộc khác trên thếgiới ngàynay như là ngườiẤnđộ, ngườiChâuMỹLatinh, như ngườiTàu và ngườiViệt hiệnđại (tôi cốý lặplại ởđây), đều có nguồngốc hợpchủng! Tôi và bạn và những ngườiViệtnam ngàynay chỉ khácnhau ởchỗ là tổtiên của mỗingười trong chúngta dicư đến nơinầy trước và sau mà thôi, giốngnhư dân của Hợpchủngquốc Hoakỳ vậy. Người mà ta chínhthức gọilà "Hoakiều" hay "ngườiHoa" là những người có tổtiên mới đến từ Tàu thờigian saukhi TriềuMinh bênđó bị NhàMãnThanh thôntính. Mộtvài thếhệ nữa, những ngườiHoa này sẽ trởthành ngườiViệtnam hoàntoàn, haynóiđúnghơn, một ngườiTàu Việtnam, hoặclà "ngườiViệt gốcHoa", giốngnhư bênMỹ họ gọi "ngườiMỹ gốcHoa", "ngườiMỹ gốcViệt", và thếhệ thứhai thứba sinhđẻ ở Mỹ sẽ đơngiản gọilà ngườiMỹ. Giốngnhư lời bànluận của anh NTK về sựhìnhthành của nướcMỹ và ngườiMỹ, thuở bansơ bắtđầu từ dânAnh dicư nổilên làmcáchmạng dành độclập. Thựctế là ngườiMỹ thuởbanđầu là ngườigốcAnh và saukhi họ giànhđược độclập nướcAnh và ngườiAnh vẫnlà ngườiđồngminh tựnhiên của họ. Mộttrongnhững lýdo là điềukiện địalý xaxôi, ĐếquốcAnh không vóitay tới Mỹ được để thuộcđịahoá lầnnữa. Và nướcnầy vẫncòn đang trong tiếntrình trưởngthành để trởthành một nước hợpchủng đúngnghĩa. Nếu ta cứ giảdụ rằng những ngườiMỹ đếntrước là ngườidavàng, thì thựcthể chủngtộc sẽ khôngcòn sựphânbiệt nàonữa, ychang như sự cấuthành thànhphần dântộc Hán hay Việtnam. Tôi đưa sựkiện hìnhthành nước Hiệpchủngquốc Hoakỳ, nhưng chưatới 300 năm, để chúngta dễdàng nhậnthấy dânHán ởbên Trungquốc ngàynay là một tổngthể hợpchủng "hiệpchủngquốc" đãcó và hìnhthành trongsuốt hơn 5000 năm (NhàÂn bị nhàHạ tiêudiệt, nhàThương lấy nhàHạ, nhàChâu hạ nhàThương, rồi nhàChâu bị suyyếu trong thời "Xuânthu chiếnquốc", nhàTần hùngmạnh lên diệt nhàChâu ("Đôngchu liệtquốc") tómthu thiênhạ -- đasố là dân có nguồngốc BáchViệt -- rồi bị nhàHán tiêudiệt, Hánhoá tấtcả dân các nước xong họ tiếptục bànhtrướng xuống phươngNam. Dođó ta thấy dânHán tứclà cáitổngthể hoàhợp đó, là cái "tạppínlù" nátnhứ chínrục từ cái nồisúp với mọithứ raucỏ thịtthà trongđó. Phảinói đâylà nồi súpde hoặc nốiápsuất mới đúng, thứgì bỏ vào đều bị tanrục: dânRợ, dânNamman, dânKim, dânMãnchâu, dânMôngcổ, và suýtnữa là dânNhật khi họ xâmlăng Trungquốc trong thời Đệnhị Thếchiến (chodù họ cógọi là ĐạiĐôngÁ, Xứ Mặttrời mọc hay lặn haylà cái chichi gì chăng nữa thì cái thànhtố "Hán" vẫn cònđó bấtkể dưới danhxưng nào. NướcViệt maymắn là Vua Quantrung không sống đủlâu để thựchiện giấcmộng lấylại hai vùngđất LưỡngQuảng, nếu thànhcông và ngaycả chodù có thâutóm cả nướcTàu và gọi nướcnầylà nước ĐạiViệt đichăngnữa thì bảnchất của nó vẫn là "Hán" như ta đã lặpđilặplại nhiềulần ởtrên. Got the ideas, my buddy? Phải hiểu lịchsử hìnhthành nướcTàu từxưađếnnay nhưthếnào mới khôngcó những kháiniệm lệchlạc về ngườiTàu.

Dođó ngàynay khi chúngta bànvề ýđồ bànhtrướng với "chủnghĩađếquốcmới" của Trungquốc, cũng đang nớirộng quađến những nước Phichâu, ta biếtrằng là trong tâmthức ngườiTàu ("ngườiHán hiệnđại") baogiờ cái ýtưởng bànhtrướng về phươngNam vẫnlà conđường lýtưởngnhất và cầnthiết để sinhtồn. Vìvậy, mốiđedoạ "Bắcthuộc kiểutânthời" là một hiệnthực mà Việtnam phải đốiđầu thườngtrực, nếukhông, 100 năm hay 200 năm nữa xứta khôngchừng sẽ trởthành một tỉnh của Trungquốc, khôngkhácgì Quảngđông ngàynay. Nhưđãnóitrên, dânQuảngđông bảnxứ 2200 nămtrước cóthể là cùng gốc với ngườiNùng -- giốngnhư Việt và Mường vậy -- sau bị "ngườiHán" thốngtrị và Hánhoá nay trởthành "Đườngnhân" haylà "Thòngdành". Sởdĩ họ thường tựxưng nhưvậy làvì didân từ khắpnơi vào vùng nầy nhiềunhất xảyra vào đời nhàĐường, tiếngQuảngđông là tiếng biếndạng của tiếngnói từ đời nhàĐường xâydựng trên cáinền "tiếngNùng cổđại". Trong đám bạn của ta có LVD và HHQ là người cóthể ngườiQuảng gốcNùng đó, bạnhiền ạ. Tôi khôngnghĩ là có nhiều ngườiViệtnam hiểurõ nướcTàu và ngườiTàu như tôi đã trìnhbày, ở mỗi thờiđại ngườiHán mỗi khác, và đasố những cáinhìn hạnhẹp nôngcạn của những tay kỳthịchủngtộc nàynọ chỉ lặpđilặplại những quanđiểm và cáinhìn của những những tay kỳthịchủngtộc khác. Và đâylà bàiviết để những ngườiđó hiểu sâuhơn chútnữa nếu họ chịu suygẫm về những luậnđịnh của tôi. Nếu không biết địch là gì và cũng chẳng biết ta là ai luôn, lúc đụngtrận bị thua là cáichắc.

dchph
SF 5/2010